Bloeddruk

Wanneer je bij de huisarts, ziekenhuis, sportschool of fysiotherapeut komt wordt jouw bloeddruk wel eens gemeten. Wat meten ze nu eigenlijk en wat houdt het in?

 

Bovendruk

Wanneer het hart samentrekt, wordt het bloed de bloedvaten ingepompt. Hierdoor krijg je een (tijdelijke) hogere druk tegen de vaten aan. Dit wordt ook wel de systolische druk of de maximale druk genoemd.

 

Onderdruk

Nadat het hart heeft samengetrokken, ontspant het hart weer. Dit geeft het bloed de kans om verder het lichaam in te stromen (de periferie). Doordat het bloed zich verder in het lichaam verdeelt, krijg je een minimale druk, de diastolische druk.

Jaap Bax, Sportarts van Sportmedisch Advies Centrum Utrecht legt in dit filmpje in eenvoudige taal uit wat bloeddruk is.

 

Bloeddrukmeting

Bloeddruk kan op verschillende manieren worden gemeten, namelijk analoog en digitaal.

Analoog

De analoge methode wordt nog vaak gebruikt door artsen. Hierbij wordt er een manchet om de bovenarm gedaan, waarna de manchet wordt opgepompt totdat alle vaten in de arm worden dichtgedrukt. De arts/therapeut laat hierna de manchet rustig leeg lopen en luistert met een stethoscoop naar de tonen. De eerste toon die wordt gehoord, is de bovendruk. De tweede toon is de onderdruk.

Bloeddrukmeting analoog

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Digitaal

Hier wordt de manchet automatisch opgepompt en de waarden ook automatisch uitgelezen door een apparaat. Deze zie je veel in sportscholen voorkomen. Vaak geven deze ook nog de rusthartslag aan. Voor mensen die dagelijks hun bloeddruk moeten bijhouden is een digitaal apparaat handig om in huis te hebben.

Uitgangshouding en instructies

Voor beide methoden heb je een standaard uitgangshouding. Dit om de bloeddruk zo min mogelijk te beïnvloeden. Wanneer je namelijk je arm boven je hoofd houdt,  zal de waarden veel lager uitkomen dan wanneer je arm rustig op tafel ligt.

  • Zit rechtop op voor een stoel voor een tafel.
  • De ellebogen rusten op tafel, waarbij de handpalmen naar boven wijzen.
  • De manchet moet ongeveer ten hoogte van je hart zitten om de linker bovenarm. Dit is meestal twee vingers vanaf de elleboog naar boven.

De patiënt mag niet praten tijdens het meten van de bloeddruk. Dit kan de meetresultaten beïnvloeden. Meestal wordt er drie keer gemeten en hier een gemiddelde van genomen. Na de meting worden er twee getallen getoond, namelijk de bovendruk en de onderdruk. Deze zijn meestal in mmHg uitgedrukt.

Bloeddrukmeting

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bloeddrukwaarden

Het gemiddelde van bloeddruk van een jongvolwassene is 120/80 mmHg. Normaal varieert de bovendruk tussen de 110-130 mmHg en de onderdruk tussen de 65-85 mmHg.  Men spreekt van een te hoge bloeddruk wanneer de bovendruk 140 mmHg is en de onderdruk boven de 90 mmHg. Voor mensen boven de 80 jaar is er een bovendruk streefwaarde van 150-160 mmHg (Nederlandse Hartstichting). Je hebt een te lage bloeddruk wanneer je als vrouw onder de 100/60 mmHg komt en als man onder de 110/70 mmHg komt (Nederlandse Hartstichting).

 

Wat beïnvloedt de bloeddruk?

Er zijn veel dingen die de bloeddruk beïnvloeden (verhogen), hieronder enkele voorbeelden:

  • stress
  • teveel zout eten
  • tijdens inspanning
  • genetisch bepaald
  • overgewicht
  • ouderdom
  • roken
  • drop (glycyrrhizinezuur)
  • aderverkalking (artherosclerose)

In dit filmpje legt Jaap Bax, Sportarts bij Sportmedisch Advies Centrum Utrecht uit wat de bloeddruk allemaal kan beïnvloeden.

 

Wat kun je nu zelf doen aan een (te) hoge bloeddruk?

De oorzaak van een te hoge bloeddruk is lastig te achterhalen. Wanneer de oorzaak echter wel bekend is, als bijvoorbeeld overgewicht ligt afvallen het meest voor de hand. Wanneer je een te zout dieet hebt, zal je minder zout moeten eten. Echter kan bewegen in alle situaties helpen de bloeddruk te verlagen. Door beweging/sport verlaag je je bloeddruk. De Nederlandse Hartstichting adviseert hierbij minimaal 30 minuten per dag. Dit is echter een minimum!

 

-       Burgerhout, W., Mook, G.A.,  de Morree, J.J.,  Zijlstra, W.G., Fysiologie leerboek voor paramedische opleidingen, Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen 2006,  2008

-       Wilmore, J.H., Costill D.L., Kenney W.L., Inspannings- en sportfysiologie, Elsevier gezondheidszorg, Maarssen 2006, 2009

-       Nederlandse Hartstichting: http://www.hartstichting.nl

 

© F.W. van Hees, L.C.A. van Gaalen en B. Poot, 2012