Wat is een VO2max test?!

VO2max in het kort

Een VO2max test is een inspanningstest die zich onderscheidt van andere inspanningstests doordat tijdens deze test een ademgasanalyse plaatsvindt. De test heeft een ideale test duur van 8 – 12 minuten. Het inspanningsniveau loopt tijdens de test gestaag op en laat zich het beste omschrijven als een steeds steiler wordende berg. De test wordt meestal uitgevoerd op een fietsergometer of loopband. De test kan echter ook op andere ergometers worden afgenomen. Een vereiste hierbij is dat de ergometer gebruik maakt van voldoende grote spiergroepen zodat het cardiovasculaire systeem tot zijn grenzen kan worden getest (denk hierbij bijvoorbeeld aan een armfiets-ergometer voor bepaalde patiëntengroepen). Een laatste eis is dat de test wordt uitgevoerd op zeeniveau. Als niet aan alle eisen van een VO2max test wordt voldaan, wordt er gesproken van een VO2piek test.

Waar staat VO2max voor?

VO2max is een wiskundige formule.

  • De V staat voor volume, waarbij een integratie punt boven de V hoort te staan. Deze punt ontbreekt echter vaak. Soms uit gemakzucht, maar ook doordat veel internetbrowser niet de mogelijkheid bieden om integratiepunten boven een letter te zetten. De integratiepunt geeft aan dat er naar het volume over een tijdsperiode gekeken wordt. In dit geval over een periode van 1 minuut.
  • O2 is de scheikundige afkorting voor zuurstof. Om energie vrij te maken is zuurstof nodig. Hoe groter de hoeveelheid zuurstof die een persoon kan opnemen, des te meer energie kan deze persoon vrijmaken.
  • Max staat in deze afkorting voor de maximaal behaalde waarde van de VO2. Zoals in het eerste deel beschreven staat, wordt er tijdens een test een steeds groter vermogen (oftewel een steeds grotere hoeveelheid energie per tijdseenheid) gevraagd. Bij gezonde personen ontstaat er meestal aan het einde een VO2max test, bij een nog steeds oplopende belasting,  een plateau in de zuurstofopnamecurve. In zo’n geval is de maximale opnamecapaciteit duidelijk behaald.

De VO2max heeft als grootheid liter per minuut (net als afstand de grootheid meter heeft). Een voorbeeld van een testuitslag kan een maximale zuurstofopname van 3 l/min zijn. Om dit gegeven te kunnen vergelijken met leeftijdsgenoten van hetzelfde geslacht, dient de maximale zuurstofopname gedeeld te worden door het lichaamsgewicht. Zie voor meer informatie hierover de artikelen: De invloed van leeftijd op de maximale zuurstofopname en Vergelijkingstabellen van de maximale zuurstofopname.

Korte geschiedenis van ademgasanalyse

Al in 1743 vonden de Fransmannen Lavoisier en Séguin dat hartfrequentie, ademhaling en zuurstofopname toenemen bij inspanning. Sinds het eind van de 19e eeuw kunnen inspanningsfysiologen via ademgasanalyseapparatuur onderzoeken wat er met uitgeademde lucht gebeurt tijdens inspanning. Claude Goron Douglas (de uitvinder van de Douglas-bags) heeft veel betekend voor de inspanningsfysiologie. Met zijn Douglas-bags kon de uitgeademde lucht van een sporter in grote luchtdichte zakken worden opgevangen om later geanalyseerd te worden. Door het percentage zuurstof in de buitenlucht te vergelijken met het percentage zuurstof van de uitgeademde lucht in de zak, kan berekend worden hoeveel zuurstof iemand heeft opgenomen. Tegenwoordig zijn er zeer kleine mobiele analyseapparaten beschikbaar die elke uitademing kunnen analyseren. Dit is een stuk nauwkeuriger dan de originele Douglas-bags. Dr. Tim Takken heeft een mooi boek (Inspanningstests, ISBN 9789035229617) geschreven over Inspanningstests. Hier staat ook een hoofdstuk in over de geschiedenis van de tests. Zeker de moeite waard om een keer te lezen!

Wat is het nut van een VO2max test?

De VO2max test is inmiddels doorontwikkeld om een compleet beeld te krijgen van de verschillende systemen die worden aangesproken tijdens lichamelijk activiteit. De test wordt daarom ook wel een integratieve cardiopulmonale test genoemd. Zoals te lezen is in het artikel Inspanningsfysiologie is het doel van de test om de belemmerende factor tijdens inspanning te vinden. Door de uitgebreide mogelijkheden van de test wordt deze steeds vaker ingezet  bij onderzoeken van patiëntengroepen die last hebben van een beperkte inspanningscapaciteit. Dit heeft de mogelijkheid om veel geld en tijd te besparen bij vervolg onderzoek.

De VO2max test kan op veel verschillende manieren worden ingezet. Zo kan de test in zijn meest simpele vorm (bij gezonde sporters) worden uitgevoerd met alleen een hartslagband en ademgasanalyse. Bij de meest uitgebreide vorm van de test ondergaat de te onderzoeken persoon voor de test verschillende longfunctie- en rust-ECG-onderzoeken. Tijdens de test wordt de patiënt aangesloten op een ECG-apparaat, saturatiemeter, bloeddrukmeter en soms ook een slagaderlijn (invasieve methode) waarbij direct bepaalde bloedgasdrukken kunnen worden gemeten.

Takken, T (2007) Inspanningstests. Elsevier gezondheidszorg, Maarsen

Wasserman, K., Hansen J.E., Sue, D.Y., Stringer W.W. Whipp B.J. (2005) Principles of Exercise Testing and Prescription. Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia

 

© L.C.A. van Gaalen & B. Poot, 2012